صحیفه سجادیه در سنت امامیه مجموعه‌ای از دعاهای منسوب به امام علی بن الحسین زین‌العابدین (علیه‌السلام) است. خواندن آن فقط با نگاه به متن نیایش فردی تمام نمی‌شود: دعاهایش زبان بندگی را با شناخت خدا، تربیت نفس و توجه به رابطه انسان با دیگران پیوند می‌زنند.(درآمد مترجم بر صحیفه سجادیه)[۱]
در مقدمه ترجمه انگلیسی صحیفه، ویلیام چیتیک توضیح می‌دهد که دعا در این اثر صورت عملی و شخصی سخن گفتن از توحید است؛ مفاهیم کلامی در خطاب و درخواست روزمره معنا پیدا می‌کنند. متن دعاها نیز از ستایش خدا و طلب آمرزش تا مسئولیت در برابر والدین و مؤمنان گسترده است.(چیتیک، درآمد مترجم)[۱](متن صحیفه سجادیه)[۲]
این پیوند در «رسالة الحقوق» روشن‌تر می‌شود؛ اثری که در کنار دعاها در مجموعه برخط صحیفه آمده است. درآمد آن حق را هم‌زمان با تکلیف و مسئولیت توضیح می‌دهد: حق خدا، خود و دیگر انسان‌ها در شبکه‌ای از وظایف به هم وابسته‌اند. در این چارچوب، خودسازی از رعایت حق دیگران جدا نیست.(رسالة الحقوق، درآمد مترجم)[۳]
درباره صورت‌های گوناگون صحیفه باید میان هسته مشهور دعاها و افزوده‌هایی که در نسخه‌ها و چاپ‌های بعدی گرد آمده‌اند فرق گذاشت. معرفی اثر در الکتاب به صحیفه‌های تکمیلی و مناجات‌هایی که برخی نسخه‌ها افزوده‌اند اشاره می‌کند و احتیاط در داوری تاریخی درباره تک‌تک دعاها را یادآور می‌شود.(معرفی صحیفه در الکتاب)[۲] بنابراین می‌توان انتساب سنتی کتاب را بازگو کرد، بی‌آنکه درباره تاریخ همه اجزای نسخه‌های متأخر قطعیت بی‌دلیل بسازیم.
در مطالعه امروز، صحیفه را می‌توان هم متن نیایش و هم مدرسه‌ای برای زبان اخلاق خواند: دعاهای آن خواننده را از شناخت نعمت و وابستگی به خدا به تمرین شکر، فروتنی و رعایت مسئولیت می‌برند. همراه‌کردن آن با «رسالة الحقوق» نشان می‌دهد که در این میراث، خلوت با خدا و تعهد اجتماعی دو مسیر جدا نیستند.
تصویر برگ نسخه‌ای از صحیفه سجادیه: ثبت‌کننده فایل Senemmar؛ منبع معرفی‌شده در ویکی‌انبار: Kateban؛ نشان مالکیت عمومی برای اثر قدیمی (PD-Iran/PD-old)؛ نام آفریننده نسخه ثبت نشده است. صفحه تصویر و جزئیات مجوز.
منابع
- William C. Chittick, “Translator’s Introduction,” As-Sahifa Al-Kamilah Al-Sajjadiyya. متن برخط.
- امام علی بن الحسین (علیه‌السلام)، صحیفه کامله سجادیه، ترجمه ویلیام چیتیک، متن و مقدمه. نسخه برخط.
- امام علی بن الحسین (علیه‌السلام)، رسالة الحقوق، درآمد مترجم و متن. نسخه برخط.