«المیزان فی تفسیر القرآن» حاصل سال‌ها تدریس و نگارش علامه سید محمدحسین طباطبایی (۱۲۸۱–۱۳۶۰ش) است. نویسنده در مقدمه، تفسیر را توضیح معنا و روشن‌کردن دلالت آیه می‌داند و از شیوه‌ای سخن می‌گوید که آیات قرآن در فهم یکدیگر به کار گرفته می‌شوند.(علامه طباطبایی، مقدمه المیزان)[۱]
این شیوه به معنای کنارگذاشتن حدیث نیست. در پایان مباحث آیات، روایاتی از پیامبر صلی‌الله علیه و آله و اهل‌بیت (علیهم‌السلام) نقل می‌شود تا نسبت میان دلالت قرآنی و میراث روایی در متن تفسیر آشکار بماند. از همین رو، خواننده باید میان توضیحی که از پیوند آیات به دست می‌آید و گزارشی که در بخش روایات آمده تمایز بگذارد.(علامه طباطبایی، مقدمه و توضیح روش المیزان)[۲]
پژوهشگران، المیزان را در تاریخ تفسیر معاصر به سبب توجه هم‌زمان به متن، مباحث عقلی و گفت‌وگو با دیدگاه‌های پیشین برجسته دانسته‌اند. معرفی روش علامه نیز نشان می‌دهد که تفسیر او را باید در فضای درس حوزوی و در پیوند با استادان و سنت علمی نجف و قم مطالعه کرد، نه به‌صورت مجموعه‌ای از نقل‌های جدا از هم.(ابوالقاسم رزاق، «درآمدی بر المیزان»)[۳]
برای شروع مطالعه، مقایسه یک آیه در ترجمه، متن عربی المیزان و یک تفسیر دیگر سودمند است. یادداشت‌برداری از پرسش هر بند—لغوی، روایی، کلامی یا ناظر به پیوند آیات—کمک می‌کند مسیر استدلال علامه دیده شود و دیدگاه او با نتیجه‌گیری شخصی خواننده خلط نگردد.
تصویر: جلد چاپ انگلیسی جلد نخست المیزان، از فروشگاه کتاب شیعه؛ جلدِ چاپ معاصر است. منبع تصویر و مشخصات چاپ.
منابع
- علامه سید محمدحسین طباطبایی، المیزان: تفسیر قرآن، جلد نخست، مقدمه. متن برخط.
- علامه سید محمدحسین طباطبایی، المیزان: روش تفسیر و جایگاه روایات. نسخه برخط.
- ابوالقاسم رزاق، درآمدی بر المیزان، مجله التوحید. متن برخط.