سوره تکویر از روزی سخن میگوید که از دختر زندهبهگور پرسیده میشود به کدامین گناه کشته شده است. این پرسش، داوری قرآن درباره رسمی است که در گزارشهای جاهلیت با نام وَأد آمده است.(قرآن، تکویر، ۸ و ۹)[۱]
گزارش خبرگزاری حوزه که اول مهر ۱۴۰۵ منتشر شد یادآوری میکند این رفتار در بخشی از جامعه عرب پیش از اسلام وجود داشته، اما منابع بر سر زمان آغاز، انگیزه و گستره آن یکسخن نیستند. نمیتوان داستان یک قبیله را تاریخ قطعی آغاز این کار در میان همه عرب دانست.(خبرگزاری حوزه، اول مهر ۱۴۰۵)[۲]
یکی از روایتهای مشهور به قیس بن عاصم و اسارت زنان بنیتمیم نزد نعمان بن منذر برمیگردد. در این گزارش، دختر قیس ماندن نزد شوهر را بر بازگشت به قبیله ترجیح داد و قیس سوگند خورد دختران خود را زنده نگذارد. گزارش تازه حوزه همین قصه را نقل میکند و هشدار میدهد که آن را نباید با اطمینان نقطه آغاز وَأد شمرد.(خبرگزاری حوزه، اول مهر ۱۴۰۵)[۲] روایت مفصلتر همین ماجرا سالها پیش نیز در حوزه آمده بود.(خبرگزاری حوزه، گزارش پیشین)[۳]
آنچه در این میان استوار میماند موضع قرآن است: از دختر به خاک سپردهشده پرسش میشود. با همین آیات، حق حیات کودک از محاسبه ناموس و معیشت قبیله جدا شد.(قرآن، تکویر، ۸ و ۹)[۱]
منابع
- قرآن کریم، سوره تکویر، آیات ۸ و ۹. نسخه برخط: تکویـر ۸.
- خبرگزاری حوزه، «عرب جاهلی از چه زمانی و چرا دختران خود را زندهبهگور میکرد؟»، ۱ مهر ۱۴۰۵. نسخه برخط: گزارش وَأد.
- خبرگزاری حوزه، «اولین شخصی که دختر خود را زنده به گور کرد که بود؟». نسخه برخط: گزارش قیس بن عاصم.