پس از رحلت پیامبر خدا (صلی‌الله‌علیه‌وآله)، امام علی (علیه‌السلام) و شماری از صحابه سرگرم آماده کردن مراسم تدفین بودند. در همان هنگام، گروهی از انصار به پیشگامی سعد بن عباده در سقیفه بنی‌ساعده جمع شدند.(ویکی‌شیعه، سقیفه بنی‌ساعده)[۱]
برخی تاریخ‌نگاران نوشته‌اند آن نشست در آغاز ناظر به وضعیت مدینه بود، اما با ورود شماری از مهاجران، گفت‌وگو به جانشینی پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله) کشیده شد. از مهاجران، ابوبکر، عمر بن خطاب و ابوعبیده جراح در جلسه بوده‌اند و سرانجام با ابوبکر بیعت شد. شیعه این نتیجه را با سخنان پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله) درباره جانشینی امام علی (علیه‌السلام) ناسازگار می‌داند.(ویکی‌شیعه، سقیفه بنی‌ساعده)[۱]
در گزارشی دیگر، دو زمینه برای این کنار ماندن برجسته شده است: یکی عافیت‌طلبی کسانی که وصایت را شنیده بودند و در آن لحظه خاموش ماندند، و دیگری ماندن علقه‌های قبیله‌ای میان مهاجر و انصار، با وجود گرویدن به اسلام.(خبرگزاری حوزه، مسیر خلافت)[۲]
اعتراض به نتیجه سقیفه تنها به امام علی (علیه‌السلام) محدود نماند. فاطمه زهرا (سلام‌الله‌علیها)، فضل و عبدالله پسران عباس، و نیز سلمان، ابوذر، مقداد، زبیر و حذیفه از جمله کسانی‌اند که در گزارش تاریخی ویکی‌شیعه در شمار معترضان آمده‌اند.(ویکی‌شیعه، سقیفه بنی‌ساعده)[۱]
نقطه مقابل این شتاب، غدیر خم است. در هجدهم ذی‌الحجه سال دهم، هنگام بازگشت از حجةالوداع، پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله) پس از نزول آیه تبلیغ، امام علی (علیه‌السلام) را جانشین خود خواند و حاضران با او بیعت کردند.(ویکی‌شیعه، واقعه غدیر)[۳] فاصله این دو صحنه، فاصله شنیدن نص و عمل نکردن به آن در یک تصمیم قبیله‌ای است.
تصویر: عکس تابلوی امروزی «سقیفة بنی ساعدة» در محل این سقیفه، نه نگاره قرن پانزدهم. منبع: ویکی‌شیعه، سقیفه.
منابع
- ویکی‌شیعه، مدخل واقعه سقیفه بنی‌ساعده. نسخه برخط: سقیفه.
- خبرگزاری حوزه، چرا مسیر خلافت پس از رحلت پیامبر تغییر کرد. نسخه برخط: گزارش حوزه.
- ویکی‌شیعه، مدخل واقعه غدیر. نسخه برخط: واقعه غدیر.