حضرت فاطمه معصومه(س) دختر امام کاظم(ع) و خواهر امام رضا(ع) است. منابع متأخر ولادت را اول ذیقعده ۱۷۳ق دانستهاند. او در خانهای بالید که قرآن، حدیث و صبر در مصائب اهلبیت درس روزانه بود.
لقب «معصومه» از طهارت عمل و حفظ دین برخاسته است. زیارتنامهای که از امام رضا(ع) برای او نقل شده، پس از حضرت زهرا(س) کمنظیر است. جمله «یا فاطمة اشفعی لی فی الجنة» مقام شفاعت را آشکارا میگوید.
امام صادق(ع) از بانویی در قم سخن گفته که به شفاعت او شیعیان وارد بهشت میشوند. این روایات، حرم قم را نه گردشگری مذهبی، بلکه دروازهای به معرفت اهلبیت(ع) میسازد.