پس از رحلت پیامبر خدا (صلی الله علیه و آله)، امام علی (علیهالسلام) و شماری از صحابه سرگرم آماده کردن مراسم تدفین بودند. در همان هنگام، گروهی از انصار به پیشگامی سعد بن عباده در سقیفه بنیساعده جمع شدند.(ویکیشیعه، سقیفه بنیساعده)[۱]
برخی تاریخنگاران نوشتهاند آن نشست در آغاز ناظر به وضعیت مدینه بود، اما با ورود شماری از مهاجران، گفتوگو به جانشینی پیامبر (صلی الله علیه و آله) کشیده شد. از مهاجران، ابوبکر، عمر بن خطاب و ابوعبیده جراح در جلسه بودهاند و سرانجام با ابوبکر بیعت شد. شیعه این نتیجه را با سخنان پیامبر (صلی الله علیه و آله) درباره جانشینی امام علی (علیهالسلام) ناسازگار میداند.(ویکیشیعه، سقیفه بنیساعده)[۱]
در گزارشی دیگر، دو زمینه برای این کنار ماندن برجسته شده است: یکی عافیتطلبی کسانی که وصایت را شنیده بودند و در آن لحظه خاموش ماندند، و دیگری ماندن علقههای قبیلهای میان مهاجر و انصار، با وجود گرویدن به اسلام.(خبرگزاری حوزه، مسیر خلافت)[۲]
اعتراض به نتیجه سقیفه تنها به امام علی (علیهالسلام) محدود نماند. فاطمه زهرا (سلامالله علیها)، فضل و عبدالله پسران عباس، و نیز سلمان، ابوذر، مقداد، زبیر و حذیفه از جمله کسانیاند که در گزارش تاریخی ویکیشیعه در شمار معترضان آمدهاند.(ویکیشیعه، سقیفه بنیساعده)[۱]
نقطه مقابل این شتاب، غدیر خم است. در هجدهم ذیالحجه سال دهم، هنگام بازگشت از حجةالوداع، پیامبر (صلی الله علیه و آله) پس از نزول آیه تبلیغ، امام علی (علیهالسلام) را جانشین خود خواند و حاضران با او بیعت کردند.(ویکیشیعه، واقعه غدیر)[۳] فاصله این دو صحنه، فاصله شنیدن نص و عمل نکردن به آن در یک تصمیم قبیلهای است.
تصویر: عکس تابلوی امروزی «سقیفة بنی ساعدة» در محل این سقیفه، نه نگاره قرن پانزدهم. منبع: ویکیشیعه، سقیفه.
منابع
- ویکیشیعه، مدخل واقعه سقیفه بنیساعده. نسخه برخط: سقیفه.
- خبرگزاری حوزه، چرا مسیر خلافت پس از رحلت پیامبر تغییر کرد. نسخه برخط: گزارش حوزه.
- ویکیشیعه، مدخل واقعه غدیر. نسخه برخط: واقعه غدیر.