مقدمه
بدون شک فاطمه (سلام‌الله‌علیها) به مرگ طبیعی از دنیا نرفته است، چرا که قضایاى حمله به خانه او، و وارد آمدن آسیب هاى فراوان بر دست و پهلو و سینه و جنین، ادامه زندگى را بر او بسیار دشوار کرد.
و در این مدت کوته پیوسته از صدمات وارده رنج مى برد، و سرانجام در اثر همان آسیب ها به شهادت رسید. اینک جهت اثبات شهادت حضرت زهرا (سلام‌الله‌علیها) نگاهى به شواهد و دلائل موجود مى پردازیم.
ناگفته نماند که از امام حسن (علیه‌السلام) مجتبى و امام صادق و امام رضا (علیه‌السلام) روایت شده که فرمودند: ما منا الا مسموم اءو شهید1 و شک نیست که فاطمه (سلام‌الله‌علیها) جزو منا مى باشند.
افزون بر این که روایات صریح و روشنى بر شهادت حضرت فاطمه داریم که معصومین روى این جهت تکیه کرده اند:
1-پیامبر پیش از رحلت خود در یک پیشگویى به على فرمود: پس فاطمه اولین کسى است که به من ملحق خواهد شد، در حالى که حزن و اندوه او را فراگرفته، حق او را غصب کرده و وى را کشته اند بر من وارد خواهد شد.2
2-پس از شهادت فاطمه، مدتى امیر مؤ منان از یاران فاصله گرفته و از خانه بیرون نرفت . برخى از یاران و دوستان على (علیه‌السلام) که این وضعیت براى آن ها گران آمده بود از عمار یاسر خواستند تا به خانه على رفته و از او بخواهد تا از دوستان فاصله نگیرد.
عمار براى رساندن پیام، به خانه حضرت على رفته و از وى خواست تا از خانه بیرون بیاید.
حضرت در پاسخ فرمود: بدان اى عمار! این فقید از دست رفته، دختر رسول خدا دار فانى را وداع گفت در حالى که مظلوم بود و حق او غصب شده و شهید از دنیا رفت . سپس از جاى برخاسته در حالى که اشک از چشمانش سرازیر بود خانه را ترک گفت ...3
3-سلیم بن قیس از على نقل کرده وقتى که ابوبکر به قنفذ پیام فرستاد که اگر فاطمه مانع شد او را بزن پس او را براى آن که دست از على بردارد به طرف دسته در خانه اش فشار داده و یک دنده از پهلویش را شکست و جنین او را سقط کرد، و پس از آن ماجرا در بستر بیمارى بود تا این که در اثر همان صدمات، شهید از دنیا رفت .4
و علامه مجلسى در مرآة العقول ذیل روایت کلینى در کافى از حضرت موسى بن جعفر (علیه‌السلام) که فرمود: ان فاطمه صدیقة شهیدة مى فرماید: و این خبر دلالت دارد که فاطمه (سلام‌الله‌علیها) شهید شده است و این مسئله از متواترات است.
4-امام حسین (علیه‌السلام) از محمد بن عمار بن یاسر از پدرش عمار حدیثى نقل کرده و در پایان همان حدیث، عمار ضمن باز گو کردن ماجراى پس از رحلت پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله) و هجوم به خانه فاطمه مى گوید: وقتى که پیامبر به لقاء الله شتافت، و گذشت آنچه که گذشت به هنگام ورود به خانه فاطمه و بیرون آوردن پسر عموى او، از دست آن مرد به فاطمه آنچنان آسیب رسید که فرزند خود را سقط کرد و همان جریان باعث بیمارى و وفات وى بود.5
5-همچنین از امام صادق (علیه‌السلام) نقل شده که فرمود: علت وفات فاطمه (سلام‌الله‌علیها) این بود که قنفذ غلام عمر به دستور وى با غلاف شمشیر به دختر پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله) زد که در اثر همان زدن محسن سقط گردید و در پى این سقط جنین سخت بیمار گشت ...6
6-على بن جعفر از برادر خود امام موسى بن جعفر (علیه‌السلام) نقل کرده که فرمود: ان فاطمه (سلام‌الله‌علیها) صدیقة شهیدة .7
و بزرگان ما همانند شیخ مفید و دیگران بر این عقیده هستند که وى شهید از دار دنیا رفته است . وى در کتاب فقهى خود به نام المقنعة در زیارت حضرت فاطمه (سلام‌الله‌علیها) چنین آورده است : هرگاه به مدینه رفتى ... به روضه داخل شو و آن جا بایست و فاطمه (سلام‌الله‌علیها) را زیارت کن که او همان جا دفن گردیده، پس هرگاه خواستى او را زیارت کنى به سوى قبله بایست و بگو...:
السلام علیک یا رسول الله صلى الله علیه و آله، السلام علیک و على بنتک الصدیقة الطاهرة، السلام علیک یا فاطمه علیهاالسلام بنت رسول لله صلى الله علیه و آله، السلام علیک ایتها البتول الشهیدة الطاهرة، لعن الله من ظلمک و منعک حقک و دفعک عن ارثک و لعن الله من کذبک.8
و علامه مجلسى در مرآة العقول ذیل روایت کلینى در کافى از حضرت موسى بن جعفر (علیه‌السلام) که فرمود: ان فاطمه صدیقة شهیدة مى فرماید: و این خبر دلالت دارد که فاطمه (سلام‌الله علیها) شهید شده است و این مسئله از متواترات است ...9
سال روز شهادت
و اما سال روز رحلت جانگداز فاطمه (سلام‌الله‌علیها) اگر چه در بین مورخین اختلاف نظر هست به گونه اى که برخى اقوال را به هجده نظر رسانده اند.10
اما مختار از بین این گفته ها فقط دو قول است و نظر بزرگان نیز بر همین دو گفته استوار است .
قول اول هفتاد و پنج روز پس از رحلت پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله) در نظر گرفته شده و برگرفته از روایتى است که به نظر علامه مجلسى صحیح است از امام محمد باقر نقل شده؛ فرمود: وى هفتاد و پنج روز پس از رحلت پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله) بزرگوار از دنیا رفته است.11
قول دوم نود و پنج روز است، چنان چه مرحوم اربلى از امام محمد باقر (علیه‌السلام) همین قول را نقل کرده 12 و ابو الفرج اصفهانى نیز از امام محمد باقر (علیه‌السلام) گذشت سه ماه پس از رحلت پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله) روایت کرده 13 که قول پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله) را تایید مى کند.
در این جا علامه مجلسى ضمن صحیح خواندن روایت هفتاد و پنج روز فرموده: تطبیق دادن بین ولادت و وفات و عمر شریف فاطمه (سلام‌الله‌علیها) کار بسیار دشوارى است؛ زیرا اگر رحلت پیامبر اسلام (صلی‌الله‌علیه‌وآله) در روز 28 صفر باشد باید وفات فاطمه در اواسط جمادى الاولى باشد و اگر به گفته اهل تسنن در دوازدهم ربیع الاول پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله) وفات نموده باشد، مى بایست وفات آن حضرت در اواخر جمادى الاولى صورت پذیرفته باشد و آن چه که ابو الفرج اصفهانى نقل کرده که فاطمه (سلام‌الله‌علیها) سه ماه پس از پدرش زنده ماند؛ ممکن است با قول مشهور که حضرت در سوم جمادى الثانى از دنیا رفته است، منطبق شود، و خبر ابو بصیر از امام صادق بر همین قول است، البته اگر بگوییم که روزهاى زیادى را امام بخاطر ناچیز بودنش ذکر نفرموده است.14
و شیخ مفید در تایید نظر دوم مى فرماید روز سوم جمادى الثانى سال یازدهم هجرت سال روز رحلت حضرت فاطمه (سلام‌الله‌علیها) زهرا مى باشد و این همان روزى است که در همه سال غم و اندوه مؤمنین تجدید مى شود.15
این بود خلاصه اى از زندگى پاره تن مصطفى و همسر على مرتضى که به طور اشاره و گذرا تقدیم خوانندگان شد؛ امید است خوانندگان عزیز ما را از کم و کاستى ها و یا ناهماهنگى هاى موجود در این چکیده عفو فرموده و اگر بر نکته اى دست یافتند، ما را بهرمند سازند.
شکوری - گروه دین و اندیشه تبیان
منبع: فاطمه علیها سلام الگوى حیات زیبا، محمد جواد مروجى طبسى
پی‌نوشت‌ها
1- حیاة الامام الحسن العسکرى، ص 425.
2- بحار الاءنوار، ج 43، ص 173، بشارة المصطفى، ص 199، اءمالى الصدوق، ص 101.
3- الکوکب الدرى، ص 250.
4- احتجاج طبرسى، ج 1، ص 108.
5- دلائل الامامة، ص 26.
6- همان، ص 45.
7- الکافى، ج 1، ص 458.
8- المقنعة، ص 71.
9- مرآة العقول، ج 5، ص 318.
10- رجوع شود به وفات الصدیقة الزهراء، ص 114.
11- بحار الاءنوار، ج 43، ص 15.
12- کشف الغمة، ج، ص، بحار الاءنوار، ج 43، ص 189.
13- مقاتل الطالبیین، ص 31، فتح البارى، ج 7، ص 397، تهذیب التهذیب، ج 12، ص 469.
14- بحار الاءنوار، ج 43، ص 215.
15- مسارالشیعة، ص 66، مصباح کفعمى، ص 511.